Kalendarium historyczne

  • To już 90 lat…

26 lutego 1927 roku Minister Spraw Wewnętrznych  Sławoj Składkowski w  wydanym okólniku ogłosił zmodyfikowaną wersję „Mazurka Dąbrowskiego” oficjalnym hymnem narodowym.

  • 2 marca 1333 roku zmarł król polski Władysław Łokietek.
  • 5 marca 1386 roku Władysław Jagiełło został koronowany na króla Polski.

mgr Grażyna Iwaniak – Książek

1 kwietnia 1921: Gen. Władysław Sikorski zostaje szefem Sztabu Generalnego Wojska Polskiego.

3 kwietnia 1940: W Katyniu NKWD rozstrzeliwuje pierwszą grupę polskich oficerów więzionych w obozie w Kozielsku.

4 kwietnia 1949: W Waszyngtonie dwanaście państw podpisuje traktat północnoatlantycki, tworząc NATO.

9 kwietnia 1241: Wojska Henryka II Pobożnego posiłkowane przez Krzyżaków zostają rozbite przez Tatarów pod Legnicą.

9 kwietnia 1940: Wojska niemieckie wkraczają do Danii i Norwegii. Od połowy kwietnia opór Norwegów pod Narvikiem wspiera brytyjski Korpus Ekspedycyjny, wspomagany przez polską Samodzielną Brygadę Strzelców Podhalańskich.

10 kwietnia 1525: Na rynku krakowskim książę pruski Albrecht Hohenzollern składa hołd lenny królowi Zygmuntowi Staremu.

13 kwietnia 1943: Berlińskie radio donosi o odkryciu przez niemieckich oficerów masowych grobów polskich oficerów w Katyniu.

15 kwietnia 1846: Prusy, Austria i Rosja podpisują konwencję o likwidacji autonomii Wolnego Miasta Krakowa.

18 kwietnia 1518: Ślub Zygmunta I Starego z księżniczką mediolańską, Boną Sforzą.

18 kwietnia 1791: Sejm Wielki uchwala prawo o miastach królewskich, gwarantując mieszczanom nietykalność osobistą i dostęp do urzędów.

19 kwietnia 1773: Pod laską Adama Ponińskiego rozpoczyna obrady sejm rozbiorowy, zwołany dla legalizacji pierwszego rozbioru Rzeczypospolitej w 1772 roku.

19 kwietnia 1943: W getcie warszawskim wybucha powstanie ludności żydowskiej w obronie przed jego ostateczną likwidacją.

25 kwietnia 1333 : Koronacja Kazimierza Wielkiego na króla Polski.

27 kwietnia 1940: Heinrich Himmler podejmuje decyzję o utworzeniu na przedmieściach Oświęcimia obozu koncentracyjnego Auschwitz.

30 kwietnia 1632: W Warszawie umiera król Polski Zygmunt III Waza (ur. 1566).

mgr S. Słomska

Wrzesień:

1629 – W Altmarku (Starym Targu) zawarto rozejm kończący V wojnę polsko-szwedzką.

1648 – Powstanie Chmielnickiego: klęska wojsk polskich w bitwie pod Piławcami.

1655 – Potop szwedzki: wojska szwedzkie rozpoczęły oblężenie Krakowa.

1659 – Potop szwedzki: wojska polskie rozpoczęły decydujące oblężenie twierdzy Głowa Gdańska.

1676 – IV wojna polsko-turecka: rozpoczęła się bitwa pod Żurawnem.

1699 – Książę elektor Saksonii i król Polski August II Mocny zawarł sojusz zaczepno-odporny przeciwko Szwecji z królem Danii Fryderykiem IV Oldenburgiem.

1793 – II rozbiór Polski: podpisano traktat z Prusami, na mocy którego otrzymały one 58 tys. km² powierzchni Polski.

1794 – Insurekcja kościuszkowska: gen. Jan Henryk Dąbrowski wkroczył do Gniezna.

1878 – Otwarto Wielką Synagogę w Warszawie.

1911 – Pilot Michał Scipio del Campo dokonał oblotu pierwszego polskiego samolotu skonstruowanego przez przedsiębiorstwo Zbierański i Cywiński.

1920 – Wojna polsko-bolszewicka: decydujące zwycięstwo wojsk polskich w bitwie nad Niemnem (20-26 września).

1921 – We Lwowie miał miejsce nieudany zamach na marszałka Polski Józefa Piłsudskiego.

1927 – Otwarto Nową Synagogę w Gdańsku-Wrzeszczu.

1939 – Kampania wrześniowa: O 17.30 w lesie pod Góreckiem Kościelnym generałowie Emil Krukowicz-Przedrzymirski i Jan Kazimierz Kruszewski podpisali akt kapitulacji połączonych wojsk Armii „Modlin” i Grupy Operacyjnej gen. Kruszewskiego. Pod Morańcami miała miejsce ostatnia szarża w czasie kampanii wrześniowej.

05 września 1939 – Stany Zjednoczone ogłaszają neutralność. Jugosławia zgadza się na transport materiałów wojennych do Polski, pod warunkiem zachowania tego w tajemnicy. Niemcy wkraczają do Bydgoszczy. Początek masowych rozstrzeliwań Polaków (ok. 1600 ofiar) w odwecie za stłumienie dywersji w tym mieście. Opuszczenie pozycji koło Borowej Góry. Kolejne klęski wycofujących się oddziałów Armii „Łódź” i odwodowej Armii „Prusy” pod Piotrkowem Trybunalskim otwierają Niemcom drogę na Warszawę. Wprowadzenie przez głównodowodzącego niemieckich sił zbrojnych Waltera von Brauchitscha „sądów wyjątkowych” i niemieckiego prawa karnego na zajmowanych terenach polskich.

06 września 1939 – Rumunia (związana sojuszem z Polską) deklaruje swoją neutralność. Rozkaz Naczelnego Wodza marszałka Edwarda Rydza-Śmigłego dla Armii „Małopolska” (dawniej „Karpaty”) o wycofaniu się za linię rzek Wisła i San i uporczywej obronie linii tych rzek. Rozkazu tego nie udało się wykonać. Zajęcie Kielc, Krakowa i Nowego Sącza przez Niemców. Planowy odwrót Armii „Kraków”, dobrze dowodzonej przez gen. Antoniego Szyllinga, przebiega pomyślnie.

28 września 1939 – Podpisanie w Moskwie traktatu o granicach i przyjaźni pomiędzy III Rzeszą a ZSRS wraz z tajnym protokołem ustanawiającym granice między obu państwami. Podpisanie aktu o kapitulacji Warszawy. Początek rozmów o kapitulacji twierdzy w Modlinie. Początek dwudniowej zwycięskiej bitwy pod Szackiem, stoczonej przez oddziały Korpusu Ochrony Pogranicza pod dowództwem gen. Wilhelma Orlik-Rückemanna z wojskami sowieckimi. Wojska polskie, zadając spore straty nieprzyjacielowi, wycofały się w kierunku Bugu starając się dołączyć do Grupy Operacyjnej „Polesie” gen. Kleeberga.

1941 – Niemcy utworzyli getto żydowskie w Andrychowie.

1943 – W Wilanowie i Kępie Latoszkowej została przeprowadzona antyniemiecka akcja bojowo-represyjna Oddziału Specjalnego „Osjan” oraz batalionu „Zośka” i kompanii wydzielonej „Agat”.

1944 – 57. dzień powstania warszawskiego: ewakuacja obrońców Mokotowa.

1.11:

1733 – Król August III Sas zaprzysiągł pacta conventa.

1800 – Założono Towarzystwo Warszawskie Przyjaciół Nauk.

1806 – IV koalicja antyfrancuska: około 150-tysięczna armia francuska przekroczyła granicę Wielkopolski.

1831 – Ogłoszono amnestię carską dla żołnierzy i podoficerów biorących udział w powstaniu listopadowym.

2.11.:

1918 –  Powstał Związek Harcerstwa Polskiego. We Lwowie wybuchły walki polsko-ukraińskie. W Płaszowie pod Krakowem zdobyto austriacki tabor pancerny. Utworzono z niego pociągi pancerne: Śmiały i Piłsudczyk.

1925 – Założono Wyższą Szkołę Oficerską Sił Powietrznych w Grudziądzu.

1939 – W Warszawie założono organizację konspiracyjną Polska Niepodległa.

3.11:

1830 – Opuszczający na zawsze Polskę Fryderyk Chopin wyjechał z Warszawy do Kalisza.

1848 – Wiosna Ludów: po zbombardowaniu miasta przez Austriaków skapitulował Lwów.

1656 – Polska i Rosja zawarły antyszwedzki rozejm w Niemieży.

4.11:

1501 – II wojna litewsko-moskiewska: klęska wojsk litewskich w bitwie pod Mścisławiem.

1660 – IV wojna polsko-rosyjska: kapitulacja wojska moskiewskiego pod Cudnowem przed armią koronną hetmana polnego Jerzego Sebastiana Lubomirskiego.

1661 – IV wojna polsko-rosyjska: zwycięstwo wojsk polsko-litewskich w bitwie pod Kuszlikami.

5.11:

1370 – Zmarł bez legalnego męskiego potomka Kazimierz III Wielki, ostatni król Polski z dynastii Piastów. 17 listopada na tron wstąpił jego siostrzeniec Ludwik Węgierski.

1401 – W Bieczu pomiędzy wysłannikami hrabiego Cilii Hermana a panami rady królewskiej doszło do odnowienia i potwierdzenia poprzedniego układu małżeńskiego Anny Cylejskiej z królem Polski Władysławem II Jagiełłą.

1577 – Król Stefan Batory zawarł układ pokojowy z Imperium Osmańskim.

1794 – Insurekcja kościuszkowska: kapitulacja Warszawy.

6.11.:
1922 – W Toruniu utworzono Oficerską Szkołę Marynarki Wojennej.

7.11.:
1575 – Rozpoczął obrady Sejm elekcyjny, który wybrał na króla Stefana Batorego.

1602 – Papież Klemens VIII wydał bullę kanonizacyjną Kazimierza Jagiellończyka.

1820 – Założono Wyższe Seminarium Duchowne w Sandomierzu.

8.11.:

1914 – I wojna światowa: zwycięstwem wojsk rosyjskich nad niemiecko-austro-węgierskimi, zakończyła się bitwa pod Warszawą i Iwangorodem (Dęblinem).

9.11.:

1794 – Insurekcja kościuszkowska: wojska rosyjskie wkroczyły do zdobytej Warszawy.

1883 – W Gdańsku zainstalowano pierwsze telefony. Aparat z nr 1 otrzymał miejscowy browar.

1885 – Założono Macierz Szkolną dla Księstwa Cieszyńskiego (obecnie Macierz Ziemi Cieszyńskiej).

1919 – Założono Towarzystwo Żeglugowe „Sarmacja”.

1920 – Została zawarta Konwencja Polsko-Gdańska.

1928 – Premiera filmu niemego Pan Tadeusz w reżyserii Ryszarda Ordyńskiego.

10.11.:

1003 – W nocy z 10 na 11 listopada w klasztorze benedyktyńskim w Międzyrzeczu zamordowano Pięciu Braci Męczenników.

1655 – IV wojna polsko-rosyjska: rozpoczęła się bitwa pod Jezierną.

1672 – Król Michał Korybut Wiśniowiecki podpisał w Lublinie akt konfederacji gołąbskiej.

11.11.:

1293 – Nocą we Wrocławiu książę głogowski Henryk III porwał księcia legnickiego Henryka V Brzuchatego, który po półrocznej niewoli został zmuszony do zapłacenia okupu w postaci 6 miast po lewej stronie Odry.

12.11.:

1594 – Gimnazjum Akademickie w Toruniu podniesiono do rangi trzyletniej uczelni wyższej.

1596 – W Krakowie odbył się pogrzeb królowej Polski Anny Jagiellonki.

04.12.:

1337 – Herman z Pragi został mianowany biskupem warmińskim.

1401 – Na zamku w Bieczu król Władysław II Jagiełło zaręczył się ze swoją przyszłą, drugą żoną Anną Cylejską.

1515 – Pożar Biecza.

1520 – Na Sejmie w Bydgoszczy zatwierdzono wydany 7 stycznia tego roku przez króla Zugmunta Starego przywilej toruński, którego głównym postanowieniem było wprowadzenie przymusu pańszczyzny w wysokości jednego dnia w tygodniu, w miejsce 2-4 dni w roku.

05.12.:

1757 – Wojna siedmioletnia: król Prus Fryderyk II Wielki pokonał pod Lutynią (Leuthen) wojska austriackie i zmusił je do ewakuacji ze Śląska.

1813 – VI koalicja antyfrancuska: kapitulacja francuskiej załogi w twierdzy Szczecin.

1848 – Władze pruskie zlikwidowały autonomiczne Wielkie Księstwo Poznańskie.

1863 – Powstanie styczniowe: zwycięstwo powstańców pod dowództwem płka Karola Kality w bitwie pod Mierzwinem.

1892 – W Łodzi została otwarta zwierzęca Lecznica „Pod koniem”.

06.12.:

1764 – Wprowadzono zunifikowany system miar.

1794 – Hugo Kołłątaj został aresztowany w Radymnie przez Austriaków.

1806 – IV koalicja antyfrancuska: wojska napoleońskie rozpoczęły oblężenie Wrocławia.

1820 – Założono Towarzystwo Lekarskie Warszawskie.

1830 – Powstanie listopadowe: dyktator Józef Chłopicki powołał tzw. Gwardię Ruchomą.

07.12.:

1520 – Po ponad miesiącu zakończyły się w Bydgoszczy obrady Sejmu obozowego, w trakcie których uchwalono m.in. ordynację dotyczącą obrony kresów i mówiącą o rozmieszczeniu wojsk obrony potocznej.

1550 – Odbyła się koronacja Barbary Radziwiłłówny, żony króla Zygmunta Augusta.

1655 – Potop szwedzki: chorągiew pułkownika Gabriela Wojniłłowicza odbiła Krosno.

1809 – Książę warszawski Fryderyk August I wydał dekret ustalający liczebność Armii Księstwa Warszawskiego na 60 tys. żołnierzy.

08.12.:

1201 – Henryk I Brodaty został księciem wrocławskim.

1432 – Wyznaczony przez króla Władysława II Jagiełłę do sprawowania władzy na Litwie Zygmunt Kiejstutowicz stoczył pod Oszmianą zwycięską bitwę ze Świdrygiełłą, roszczącym sobie prawo do władzy i spiskującym z Krzyżakami.

1474 – Wojna polsko-węgierska: we Wrocławiu został podpisany rozejm pomiędzy królem Kazimierzem IV Jagiellończykiem i królem Czech Władysławem II Jagiellończykiem, a królem Węgier Maciejem Korwinem.

1506 – Zygmunt I Stary został wybrany na Sejmie w Piotrkowie na króla Polski.

09.12.:

1410 – Zawarto polsko-krzyżacki rozejm w Nieszawie.

1788 – Sejm Czteroletni powołał Niezależną Deputację Spraw Zagranicznych.

1916 – Weszła do obiegu marka polska.

10.12.:

1279 – W krypcie kościoła franciszkanów w Krakowie pochowano księcia Bolesława V Wstydliwego.

1671 – Sułtan Imperium Osmańskiego Mehmed IV wypowiedział wojnę Polsce.

1796 – Nowy car Paweł I ogłosił amnestię dla uczestników insurekcji kościuszkowskiej przebywających na zesłaniu w Rosji.

Kalendarium przygotował uczeń kl.VI Piotr Lasoń